De rechtbank Noord-Holland trekt een duidelijke grens: de privacywet is geen verdienmodel. Dat meldde het FD onlangs. Een veelprocederende eiser maakte op dreigende wijze gebruik van het AVG-inzagerecht, en dat levert misbruik van recht op.

Iedereen wiens persoonsgegevens worden verwerkt, heeft het recht op inzage in die gegevens plus uitleg wat er precies gebeurt. Dat staat in artikelen 12-15 AVG. Doel daarvan is je in staat te stellen in te grijpen: fouten corrigeren, verouderde gegevens verwijderen, of bezwaar maken als er andere dingen misgaan.

In het vonnis van deze zaak is te lezen dat de eiser iets had besteld bij Tuinmeubelwereld, dat had geannuleerd en vervolgens gevraagd om inzage. Daar ging iets mis met de mail, waarop de man direct hoog in de juridische boom klom: 925 euro als niet onmiddelijk wordt voldaan (“berekend conform BGK 2013”), en in de vervolgmail € 3.500 aan dwangsommen omdat te laat werd gereageerd.

Uiteindelijk komen de gegevens wel, maar ondertussen was een jurist zich ermee gaan bemoeien en werd het bepaald ongezellig. Citaten van de eiser:

U kunt dit wel ‘negeren’ maar dan gaan we gewoon over tot dagvaarding.’

‘Uw cliënt kan een voorstel doen. Dat wordt geaccepteerd – of niet’.

‘Uw cliënt heeft tot morgen 12:00 uur en anders vervalt een mogelijke minnelijke regeling. Mij is het verder om het even.

We weten beiden wel dat uw reactie hieronder kul is.’

“ik kan mij in principe zelfs laten bijstaan door een man met een grote witte baard, een meiter en een gouden staf”,

Ook was onduidelijk of de betreffende jurist wel bestond, onder meer omdat de eiser de webshop niet direct met hem wilde laten mailen.

Ik moest denken aan een serie publicaties uit december vorig jaar (zoals Netkwesties) en het Brillen Rottler-arrest uit maart. Daarin was in Duitsland ook zo’n principiële persoon actief die direct geld eiste bij zelfgestarte verwerkingen (inschrijving nieuwsbrief).

Het Hof bepaalde toen dat een verzoek mag worden afgewezen als aan twee eisen is voldaan:

Allereerst moet je verzoek dus niet een ‘echt’ AVG-doel dienen.

Het tweede element is subjectiever: “kunstmatig de voorwaarden scheppen” om mensen op een inbreuk te betrappen. Daarbij mag je meenemen dat meneer dit vaker doet, zodat de indruk duidelijker is dat hij het niet om dat ‘echte’ doel doet.

De rechter in deze zaak roept dit arrest in via wat we in Nederland “misbruik van recht” noemen (art. 3:13 BW):

Genoegzaam is gebleken dat het [verzoeker] niet daadwerkelijk te doen is om de inzage in zijn persoonsgegevens en de juistheid van deze gegevens en de rechtmatigheid van de verwerking te controleren, maar dat het doel van zijn verzoek is om er financieel beter van te worden. … In de kern betreft dit het procedeergedrag en de werkwijze van [verzoeker] , alsmede de betrokkenheid van (vermeende) gemachtigden en de rol van Webshop Juristen. … Juist het patroon in de werkwijze en het procedeergedrag dat zichtbaar wordt uit deze en andere zaken draagt in belangrijke mate bij aan het oordeel dat [verzoeker] misbruik van recht maakt.

Belangrijk in dat patroon was dat de verzoeker vooral aanstuurde op een vergoeding (en dwangsommen), en niet inging op wat er aan persoonsgegevens werd verstrekt.

Ook kent de rechter deze partij en zijn werkwijze van eerdere zaken:

Bij de rechtbank zijn daarnaast ongeveer twintig andere zaken aanhangig waarbij [verzoeker] een vergelijkbare insteek heeft gekozen en een hoge schadevergoeding en/of een hoge kostenvergoeding heeft gevorderd. Daarbij heeft hij gebruik gemaakt van nagenoeg identieke dagvaardingen en stukken.

De verzoeker had zelf aangegeven zo’n 90 zaken te hebben lopen waarin een inzageverzoek was gedaan. Wie zoekt op “webshop juristen” bij de Rechtspraak, vindt diverse zaken waarin misbruik van recht werd aangenomen. En zo ongeveer iedere advocaat die iemand bijstaat tegen deze verzoeker, kreeg een (afgewezen) tuchtklacht tegen zich.

Het helpt ook niet dat de zogezegde gemachtigde (Donkersloot) niet was komen opdagen, net als andere gemachtigden van het juristenkantoor dat de verzoeker had ingezet. Een kantoor trouwens dat volgens de KVK geen werknemers heeft en waarvan de verzoeker zelf de directeur is, als ik het vonnis goed lees.

Al die feiten bij elkaar vindt de rechtbank een duidelijk patroon van misbruik van recht. De verzoeker moet daarom de werkelijke proceskosten van de tuinmeubelwinkel (€ 10.105,49) betalen.

Arnoud