Verder is op dit moment de Chinese productiecapaciteit nog niet op het niveau dat ze EUV nodig hebben, zegt Hesselink. Maar dat willen ze wel. China wil graag meer eigen chips produceren; nu is het nog voor een groot deel afhankelijk van import. “Uiteindelijk willen zij ook de meest geavanceerde chips maken.”
Daarmee wordt China een belangrijker concurrent voor de VS. Die kijkt met argusogen toe hoe de macht van China in de tech-industrie zienderogen toeneemt. Om die reden wil Washington bijvoorbeeld niet dat de Chinese telecomgigant Huawei in westerse landen meebouwt aan 5G-netwerken. De Amerikanen vrezen sabotage en spionage door Peking, iets wat Huawei altijd heeft tegengesproken. Bewijs hiervoor is er tot nu toe niet.
Eigen afweging
De chips die worden gemaakt met ASML-machines kunnen behalve in consumentenapparaten ook terechtkomen in bijvoorbeeld raketten of andere (cyber)wapens. Dit gebruik wordt dual use genoemd; omdat het twee doeleinden heeft. Om dit in goede banen te leiden is het Verdrag van Wassenaar opgesteld, een afspraak tussen 42 landen, waaronder Nederland.
De bestelling van fabrikant SMIC, een EUV-machine dus, moet onder dat verdrag worden geëxporteerd en daar is een vergunning voor nodig. ASML had die vergunning, maar die is verlopen en daarna heeft ASML specifiek voor deze machine een nieuwe aangevraagd. Normaal komt daar binnen maximaal vier maanden antwoord op.
De aanvraag die in mei 2019 gedaan is, loopt evenwel nog altijd. Waarom dit zolang duurt is onduidelijk: ASML wil er alleen over zeggen dat het met het ministerie van Buitenlandse Zaken in gesprek is. Het ministerie zegt er niks over, omdat het nooit op individuele aanvragen of bedrijven ingaat.
Uit berichtgeving van Reuters bleek deze maand dat de VS Nederland onder druk heeft gezet om de exportvergunning niet te verlenen. Minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel, die uiteindelijk het besluit neemt, noemde de uitspraken van de VS en China een “gebruikelijke procedure” en voegde daaraan toe dat Nederland een “eigen afweging” maakt.
Wanneer het besluit valt, is nog niet bekend.
