SPOON heeft gelijk gekregen van de rechtbank Gelderland, juichte het Wet open overheid-expertisecentrum onlangs: het verplicht inloggen met DigiD en verplichte ‘voorvragen’ bij het online indienen van een Woo-verzoek, is verboden. De rechtbank Gelderland oordeelde met zo veel woorden dat dergelijke verzoeken ‘vormvrij’ zijn.
Op grond van de Wet open overheid (Woo, voorheen Wet openbaarheid van bestuur) mogen burgers informatie opvragen bij gemeentes en andere overheidsorganen. Dit gebeurt veelvuldig, en bij niet tijdig antwoorden kun je als orgaan dwangsommen verbeuren jegens de burger.
Het is dan ook vrij logisch dat bestuursorganen vaste kanalen en procedures instellen om verzoeken snel en overzichtelijk in behandeling te nemen. Zo ook Apeldoorn, waar het verzoek uit deze uitspraak binnenkwam. Die gemeente heeft daar een keurig online formulier voor, dat met enkele voorvragen checkt of je wel goed zit en je dan alles laat invullen.
Wie de voorvragen doorloopt, kan dan kiezen: DigiD, EID (Europa) of “zelf contactgegevens invullen”. En die laatste ontbrak dus. De betrokken burger had het verzoek dan ook via e-mail ingediend, omdat hij niet via DigiD wilde inloggen bij het verzoek. Ook had hij bezwaar tegen de verplichte voorvragen.
Kennelijk had de gemeente ook wel door dat hier iets niet klopt, want op de zitting gaf men al aan dat DigiD niet meer verplicht is. Uit het vonnis:
Dat is terecht: uit de artikelsgewijze toelichting bij artikel 4.1, tweede lid, van de Woo blijkt uitdrukkelijk dat het niet proportioneel is om bij het opstellen van elektronische informatieverzoeken DigiD voor te schrijven. … Het college heeft laten weten dat het inmiddels niet meer verplicht is om gebruik te maken van DigiD bij het elektronisch indienen van een Woo-verzoek.
Ook het stellen van voorvragen wordt verboden, omdat dat een drempel opwerpt en de wet nu eenmaal stelt dat je “vormvrij” een verzoek moet kunnen indienen.
Voorvragen zijn vragen als “Heeft u de volledige beschrijving op de pagina over het indienen van een woo verzoek gelezen?” en “Wilt u informatie die alleen betrekking heeft op omgevingsvergunningen of een bestemmingsplan?”.
De gemeente stelt dat deze vragen slechts in het belang van de burger zijn. Dit helpt immers filteren: wie niet goed oplet bij een verzoek, kan verkeerde antwoorden krijgen. En informatie over omgevingsvergunningen staat al proactief online, dus hoef je niet naar te vragen. Zeker handig dus om dit te checken, maar je mag mensen niet dwingen door de voorvragen heen te gaan.
Op dit moment zie ik de voorvragen nog steeds, dus dat voelt niet geheel conform het vonnis. Tegelijkertijd zijn deze vragen zó basaal dat ik dit nauwelijks nog een drempel kan noemen.
Bij welke gemeente of andere overheidsinstantie kennen jullie de meeste of moeilijkste hoepels rond documenten opvragen?
Arnoud
