Maar met de blokkade van Instagram en andere sociale media in Rusland is dat precies wat steeds lastiger wordt voor Russen: zien wat er allemaal in de wereld, in Oekraïne, gebeurt.
Want Instagram is in Rusland niet alleen een belangrijk medium voor het delen van selfies en gerechten in restaurantjes, het is een van de weinige ‘vensters’ naar het Westen die nog openstonden. Werden media voorheen al sterk gecontroleerd, sinds het uitbreken van de oorlog is er vrijwel sprake van een totale controle op de informatiestroom die Russische burgers bereikt.
Onafhankelijke journalistiek geblokkeerd
Het Westen legde Rusland de afgelopen weken zware sancties op, en blokkeerde daarnaast talloze Russische media en informatiekanalen vanwege desinformatie. Door Rusland wordt dit gebruikt om in eigen land als tegenreactie alle westerse communicatiekanalen te verbieden.
Mediawaakhond Roskomnazdor blokkeerde alle overgebleven onafhankelijke journalistieke media in Rusland waaronder de BBC, Deutsche Welle, CNN, Echo Moskvi, Dozjd en dus ook vrijwel alle sociale media.
Daarnaast nam het Russische parlement in noodtempo unaniem een wet aan, die het met maximaal vijftien jaar dwangarbeid in een strafkolonie strafbaar stelt om ‘nepinformatie’ over de oorlog en het Russische leger te verspreiden. Gebruik van het woord ‘oorlog’ of ‘invasie’ valt onder die wet; de aan Russen gedicteerde Kremlin-terminologie is ‘speciale militaire operatie’. In een aparte wet werd het eveneens verboden om steun uit te spreken voor sancties tegen Rusland.
De wet is specifiek niet alleen bestemd voor Russische staatsburgers, maar ook voor buitenlanders. Vrijwel direct kwam een exodus van Russische en buitenlandse journalisten op gang. Onder meer CNN, The New York Times en Bloomberg trokken hun verslaggevers terug. Vrijwel alle Russische journalisten en een groot deel van alle buitenlandse correspondenten werken voorlopig vanuit het buitenland. Voor achtergebleven journalisten is het soms op eieren lopen.
Dat alles zorgt ervoor dat de gewone Rus in media-isolatie terechtkomt. Westerse informatie tot je nemen wordt vrijwel onmogelijk én is potentieel gevaarlijk. Praten met buitenlandse journalisten is gevaarlijk, en omgekeerd wordt het voor buitenlandse journalisten steeds moeilijker hun Russische bronnen te beschermen of om nog aan onafhankelijke informatie uit Rusland te komen.
