De digitale aanwezigheid die sluimert onder de radar zou kunnen worden omgezet in bijvoorbeeld sabotage-aanvallen. Deskundigen die de NOS sprak, zijn het erover eens dat dat waarschijnlijk pas zal gebeuren als het tot een gewapend conflict komt. “Ik verwacht geen op zichzelf staande digitale oorlog”, zegt Dick Berlijn, oud-commandant der strijdkrachten en nu adviseur bij een cybersecuritybedrijf. “Het zal een onderdeel zijn van een breder conflict.”
Overheidshackers zouden dan bijvoorbeeld overheidscommunicatie kunnen verstoren, banken platleggen of de elektriciteitsvoorziening ontregelen, maar bijvoorbeeld ook defensiesystemen uitschakelen. “In de daaropvolgende chaos zou kunnen worden toegeslagen, terwijl het moreel onder de bevolking zakt.”
Bij dat laatste zet de Oekraïense beveiligingsexpert Vlad Styran nog wel vraagtekens. “In dit land zijn we inmiddels wel wat gewend. We leven hier al acht jaar met allerlei hackaanvallen, terwijl er in het oosten een oorlog woedt. Het verrassingseffect is inmiddels wel weg.”
Platleggen
Het onlangs ontdekte virus zou van pas komen bij het platleggen van overheidsorganisaties of nutsbedrijven. Het virus schaakt, eenmaal geactiveerd, op twee snelheden: eerst wordt de digitale ‘inhoudsopgave’ van de harde schijf gewist, waardoor een computer niet meer opstart, maar de bestanden erop nog wel te redden zijn. Intussen worden echter ook alle bestanden één voor één onherstelbaar gewist.
Als de virusaanval halverwege wordt ontdekt, is daarmee alsnog een hoop chaos gecreëerd: niet alle bestanden zijn onherstelbaar beschadigd, maar omdat de inhoudsopgave – in jargon: het master boot record – is gewist, starten ze simpelweg niet meer op. Bij één computer is dat overkomelijk, maar als het om honderden of duizenden computers in een organisatie gaat, kan die alsnog tijdelijk plat komen te liggen.
