Het Zwitserse Proton dreigt Zwitserland te verlaten als de regering een herziening van de surveillancewet aanneemt, las ik bij Tweakers. Nee, geen deeltje ontsnapt uit de Large Hadron Collider maar de versleuteldemaildienst ook wel bekend als Proton Mail. Het roept de vraag op, wat zouden ze werkelijk kunnen doen?

Proton is het bedrijf achter de dienst ProtonMail, maar men heeft ook aanverwante diensten zoals VPN, opslag en kalender. Unique selling point van het bedrijf is een volledige commitment aan data privacy en klantgeheim, inclusief client side encryption waarbij ook het bedrijf niet bij klantdata kan.

Voor veel mensen was het in 2021 raar te horen dat Protonmail op bevel toch bleek te loggen, ondanks dat men overal zegt niet te loggen. De reden was simpel: bij een concrete verdenking van een persoon moet ook Proton de in- en uitkomende mail loggen. De inhoud kan men niet bij, dus die hoeft niet te worden gegeven.

De aankomende wijziging van de Zwitsere surveillancewet zou dit moeten veranderen. Die wijziging ligt nu in internetconsultatie, dus er kan nog veel wijzigen, maar inderdaad staat hier een decryptieplicht in van mails die jouw dienstafnemers versturen, voor zover dat voor jou technisch haalbaar is.

Als ik zelf met GPG uitgaande mails versleutel, hoeft Proton dus niets te doen. Maar als ik hún encryptie gebruik, dan moet Proton dus een achterdeur hebben voor het geval Justitie eist dat mijn mail toegankelijk moet worden. En dat is precies wat Proton niet wil.

Inderdaad gaat dit erg ver, veel verder nog dan ook in Europa ter discussie staat. Een algemene decryptieplicht ligt al een tijdje niet meer op tafel, de discussie hier gaat over het automatisch meekijken bij verstuurde afbeeldingen of er kindermisbruik op te zien is.

Of het wetsvoorstel het gaat halen, kan ik zo niet inschatten. In het bronartikel bij Der Bund staat nog dat het voorstel tegen een arrest van de hoogste Zwitserse rechter in gaat, maar dat is natuurlijk geen argument. Een wetgever mág wetten maken die jurisprudentie aan de kant schuift, dat is hun goed recht. Tenzij de wet tegen hoger recht aanbotst, zoals het EVRM (waar Zwitserland bij zit), maar dat is hier geen uitgemaakte zaak.

Arnoud