Het plan van de overheid om meer gegevens van burgers te delen, gaat te ver en moet in de huidige vorm niet worden uitgevoerd. Daarvoor waarschuwt de toezichthouder voor privacy, de Autoriteit Persoonsgegevens.
Het wetsvoorstel moet de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) ruimere bevoegdheden geven. Aanleiding voor het wetsvoorstel was een bericht in NRC waarin staat dat de NCTV persoonsgegevens verwerkte op een manier die niet aan de wet voldoet.
De wet kan grote gevolgen hebben voor mensen die ‘op het verkeerde lijstje’ terechtkomen, zegt de AP in een verklaring. Voorzitter Aleid Wolfsen zegt dat de aanpak van ‘ondermijnende’ criminaliteit belangrijk is, maar dat die aanpak niet ten koste mag gaan van de burger. “Aan de Toeslagenaffaire hebben we gezien hoe mensen in de knel kunnen komen. Dit wetsvoorstel gaat verder.”
NCTV zit in vaarwater van inlichtingendiensten
Een belangrijk punt van kritiek op het wetsvoorstel is dat de minister van Justitie en Veiligheid niet duidelijk maakt waarom juist de NCTV – een gewone afdeling van een ministerie – bepaalde persoonsgegevens verzamelt, opslaat en deelt. Vooral omdat het NCTV zich dan op een terrein begeeft waarop ook inlichtingendiensten actief zijn.
Het is volgens de AP nu niet duidelijk wat voor informatie de NCTV zou mogen verzamelen, analyseren en delen met andere organisaties. Ook is niet duidelijk hoe de taken afwijken van wat de AIVD al doet. De NCTV heeft immers niet de taak personen gericht te volgen of bijvoorbeeld iemand op te sporen. Die bevoegdheden liggen bij de politie en de geheime diensten. De AP wil daarom dat het wetsvoorstel grondig wordt aangepast of anders niet wordt ingediend.
Onschuldige burgers kunnen op de verkeerde lijst belanden
Het wetsvoorstel maakt het mogelijk dat nog veel meer instanties persoonsgegevens met elkaar delen, zonder dat er duidelijk iets aan de hand is, en kan massasurveillance in de hand werken, zegt de AP.
“Dat kan ingrijpende gevolgen hebben, ook voor gewone, nietsvermoedende mensen. Het zou niet mogelijk moeten zijn dat je op het verkeerde lijstje terecht komt, omdat je jaloerse buurman heeft gemeld dat je een dure auto hebt voor jouw salaris. Vervolgens kun je daardoor geen hypotheek krijgen. Deze wet sluit dat niet duidelijk uit.”
Het plan staat in de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS). De Tweede Kamer heeft dat wetsvoorstel al goedgekeurd. Het voorstel ligt nu bij de Eerste Kamer, die de Autoriteit Persoonsgegevens om advies vroeg.
