Online delen van foto’s heeft risico’s: ‘Waarschuwingen van apps zouden helpen’

Op het relatief jonge socialemediaplatform BeReal maken mensen op een willekeurig moment van de dag een foto met de camera voor- en achterop hun telefoon. Gebruikers krijgen twee minuten de tijd om de foto te maken. Het moet ervoor zorgen dat mensen hun echte leven tonen. BeReal probeert zich daarmee te onderscheiden van andere apps, waar mensen vooral positieve uitschieters en geposeerde foto’s delen.

Maar als de melding onder werktijd verschijnt, brengen deze kantoorfoto’s als vanzelf risico’s met zich mee. Zo verschijnen op BeReal regelmatig foto’s van werkmonitoren, met daarop klantgegevens of een linkje naar een online vergadering die op dat moment plaatsvindt.

Ook op andere socialemediaplatforms delen mensen soms (per ongeluk) privégegevens. Zo zijn er voorbeelden van mensen die een foto maakten in de badkamer, maar niet doorhadden dat er via de spiegel in de hoek meer te zien was dan ze in de gaten hadden.

In het geval van BeReal zit een ongeluk meer dan bij andere apps in een klein hoekje. Omdat mensen maar twee minuten de tijd krijgen om een foto te delen, krijg je al gauw wat haastigheid, denkt ICT-jurist en hoogleraar Frederik Zuiderveen Borgesius.

Socialemediabedrijven kunnen hun gebruikers daarbij wel iets meer bij de hand nemen. “Software kan het vaak herkennen als iemand een mailadres of een telefoonnummer deelt”, zegt Zuiderveen Borgesius. Een app kan dan waarschuwen voor de aanwezigheid van gevoelige informatie. De gebruiker maakt vervolgens zelf de afweging: een andere foto kiezen, de foto tóch delen of een stukje weghalen?

Sommige diensten werken al met geautomatiseerde waarschuwingssystemen. Zo stuurt Instagram vooraf een melding als een gebruiker schadelijke taal in zijn reactie opneemt. De bedoeling is dat mensen dan iets beter nadenken over hun gedrag. “Een platform weegt zelf af in hoeverre ze zulke waarschuwingen sturen, want ze willen mensen er ook niet mee overladen en gebruikers wegjagen”, zegt Karen Linten van het Vlaams Kenniscentrum Digitale en Mediawijsheid.

Linten buigt zich in haar werk over mediawijsheid, ofwel het zo bewust mogelijk gebruikmaken van het internet. “Denk altijd zelf goed na met wie je iets deelt en op welke manier”, zegt ze. “Moet het echt naar al mijn volgers of deel ik dit alleen met een besloten groep vrienden en familie? Moet er altijd een foto bij of is een tekstbericht genoeg?”

Zuiderveen Borgesius sluit zich daarbij aan. “Vraag vooraf toestemming aan personen die op de foto staan. En realiseer je ook dat iets wat nu onschuldig lijkt, later minder onschuldig kan zijn. Een vriend kan later beroemd worden en geconfronteerd worden met gelekte informatie uit het verleden.”

Toch zien de experts lichtpuntjes. Linten zegt dat jongeren steeds bewuster worden van de risico’s als ze online berichten, foto’s en video’s delen. En zelfs als het niet schadelijk is, kan informatie over anderen delen onbeleefd zijn, zegt Zuiderveen Borgesius. “Al struikelend ontwikkelen we online de sociale normen.”