Via Reddit:
Er is een aanbieder van een erg populair product X, waar regelmatig een nieuwe voorraad van komt die op first-come first-serve wordt verkocht. Ik heb een scriptje geschreven dat op een reguliere interval kijkt of er een nieuwe drop is, en zo ja, dat ik automatisch ingeschreven word. Maar niet iedere drop vind ik interessant, dus ik had inmiddels al enkele tientallen inschrijvingen “gewonnen”, maar nooit gekocht…. tot ik enkele dagen geleden door mijn inschrijvingen ging en een bepaalde drop zag die om wat voor reden dan ook niet zo populair was en na 2 maanden nog niet uitverkocht was (sommige drops zijn echt binnen minuten weg). … Maar nu werd ik na enkele dagen gebeld door de leverancier van X, en ze gaven aan dat ze wat ongebruikelijke activiteit in mijn account hadden gezien, omdat ik nagenoeg iedere drop als eerste in lijn was, maar nu ineens een impopulaire X wilde kopen.
De constructie lijkt wat apart, maar er zijn ondertussen genoeg aanbieders (in specifieke niches) die hiermee een zeer succesvolle business hebben opgebouwd. Je creëert schaarste en aandacht met zo’n “drop” elke zo veel maanden, je kunt je benodigde productie vrij goed afstemmen en je krijgt de aandacht van “uitverkocht binnen 24 uur”.
Natuurlijk zijn er dan handige jongens (m/v) die hierop automatiseren. Zo ook hier. Omdat de inschrijving juridisch vrijblijvend is, is het risicoloos om dit zo aan te pakken. Je bent altijd de eerste, en als je niet hoeft dan kun je er gratis vanaf. Ideaal.
Ideaal, maar weinig ethisch misschien: het omzeilt het hele concept, en jaagt mensen weg die wél echt op die inschrijving zitten te wachten. Het verbaast me dan ook niet dat de leverancier op dit soort activiteit monitort en dan besluit dat ze geen zaken willen doen met zo iemand.
Als winkel ben je inderdaad in principe vrij om iemand als klant te weigeren. Huisregels helpen daarbij, en uiteraard mag je weigering niet in strijd zijn met basale regels zoals die van discriminatie. (En iets met automatisch weigeren op basis van profilering onder de AVG, nu niet relevant.)
Punt daarbij is wel: dat moet je vóór het sluiten van de overeenkomst doen. De wet biedt geen grond om een overeenkomst ongedaan te maken op basis van ongewenst gedrag of kenmerken van de persoon van de koper.
Meestal is het bij webwinkels zo dat je direct koopt. Je ziet een product, doet het in je mandje en rekent af. Tegen de tijd dat de winkelier iets van jou merkt, is de overeenkomst dan al tot stand gekomen. Ingrijpen “jou moet ik niet” is dus niet meer mogelijk.
Hier ligt dat anders: de inschrijving is vrijblijvend, dus er is dan nog géén overeenkomst. De verkoper mag dan op dat moment zeggen “nee, jou wil ik niet met je scriptje”. Mogelijk dat je dan in het systeem van de shop nog een bestelling kunt afronden, maar die mag de winkelier dan wél weigeren of ongedaan maken omdat dit vooraf gemeld is.
Terzijde: sommige winkeliers hanteren algemene voorwaarden met als strekking “Wij mogen wél de overeenkomst ongedaan maken als wij achteraf bedenken dat u een onplezier/ongewenst persoon bent”. Dat is te generiek en niet redelijk. Bij specifiek gedrag (denk aan valsspelen bij games) is dat wellicht nog mogelijk, maar het is vrij moeilijk om op voorhand zulk gedrag op te sommen.
Eén gedraging die in ieder geval niet kan, is “als u te vaak producten retourneert binnen de wettelijke termijn, gaan wij u weigeren”. Dat is namelijk in strijd met het consumentenrecht; een straf zetten op het uitoefenen van een wettelijk recht is niet toegestaan.
Arnoud
