Een lezer vroeg me:
Al een tijd gebruik ik voor zakelijke en privébelletjes een AI-agent die mijn gesprekken automatisch transcribeert. Erg handig, ik kan zo altijd terugvinden wat ik heb besproken en de opname dient als bewijs. Maar nu hoorde ik van iemand dat dat verboden is, omdat het bedrijf achter de AI-agent geen deelnemer aan het gesprek is?
De kwalificatie “geen deelnemer aan het gesprek” is inderdaad erg relevant bij de vraag of een gesprek opnemen mag. Het is namelijk strafbaar om telefoongesprekken op te nemen als je daar geen deelnemer aan bent (art. 139a Wetboek van Strafrecht).
Ben je wél deelnemer, dan mag opnemen dus – en zelfs zonder het te melden. Als je opneemt in een zakelijke context, valt de opname al snel onder de AVG en dan krijg je met informatieplichten te maken waardoor je het toch moet melden, maar dat even terzijde.
Hier wordt de opname gemaakt door een derde partij – het bedrijf dat de dienst van AI-transcriptie mogelijk maakt. In het strafrecht is hierin voorzien. De wet omschrijft het namelijk als “zonder deelnemer aan dat gesprek te zijn en anders dan in opdracht van zulk een deelnemer” opnemen van gesprekken. De AI-aanbieder handelt natuurlijk in opdracht van een van de deelnemers, en dat is genoeg.
Vermoedelijk zit er achter het bezwaar van die iemand dat het bedrijf zelf bepaalt wat ze met de opnames doen, naast jou er een kopie met transcriptie van geven. Dat is goed mogelijk, en in de AVG-context leidt dat tot ingewikkelde discussies over of dat bedrijf dan nog steeds verwerker is of een verwerkingsverantwoordelijke met alle gevolgen van dien.
Voor de strafrechtelijke vraag of je de opname mag maken, is dit echter niet relevant. Er ligt een opdracht, meer is er eigenlijk niet nodig. Dat de opdrachtnemer van de opname deze vervolgens bij wijze van spreken op de radio uitzendt, maakt de opname niet strafbaar.
Voor de AVG-context – je transcribeert zakelijke gesprekken – kan het indirect wél relevant zijn. Je klant of wederpartij kan dan willen weten waar de opname heen gaat en wat die partij met de gegevens gaat doen. En minstens zo relevant: wat is de grondslag voor de opname? Toestemming valt immers af, en een noodzaak voor opnemen is er nu eenmaal niet.
Toch maar weer dat gerechtvaardigd belang? Bij een zelfgemaakte opname zie ik dat wel, zeker in een zakelijke context. Als jij dan wat tegen mij zegt, dan mag ik dat onthouden en opschrijven, dus waarom niet opnemen voor bewijsvoering? Goed, bewaartermijnen zijn een ding en er is HVJ-jurisprudentie die zegt “voor het geval dat” is geen belang, maar daar kom je wel uit.
Wat wel blijft staan, is welke positie dat AI-bedrijf heeft ten aanzien van jouw organisatie. Het is zeer waarschijnlijk (zeker bij een simpele app of standaard SaaS oplossing) dat het bedrijf zelf verwerkingsverantwoordelijke is, met grote kans dat de opnames naar de VS gaan. Laat ik dat heel politiek zeggen: dat is een netelige kwestie om geheel AVG compliant in te regelen.
Arnoud
