Een lezer vroeg me:
Als cybersecurity-specialist monitor ik het netwerk van ons bedrijf (een middelgrote IT-dienstverlener). Hierbij heb ik toegang tot bepaalde gegevens van collega’s, waaronder e-mail onderwerpen, inloggegevens en bijhorende IP-adressen (en dus ook geolocatie van dat IP), gebruik van bepaalde apps op beheerde apparaten etc. Nu heeft een directeur aangegeven dat enkele collega’s zich niet aan afspraken houden rondom omtrent op tijd komen, eerder weg gaan en thuiswerken. Mijn opdracht is nu regelmatig de logs te analyseren voor bewijs hierover, inclusief nagaan of hij een mouse jiggler gebruikt. Mag ik deze opdracht wel uitvoeren? Dit valt buiten mijn takenpakket volgens mij.
Al deze genoemde gegevens zijn persoonsgegevens. Het is logisch (en toegestaan onder de AVG) om die te verwerken met als doel cyberbeveiliging. Maar wat deze directeur nu opdraagt, is in feite een hergebruik voor een ander doel, namelijk persoonsgericht monitoren en beoordelen van gedrag van een werknemer.
Hergebruik van gegevens mag eigenlijk alleen als je binnen hetzelfde doel blijft, of een nieuw doel hebt dat daar direct aan vast hangt. Aangifte doen van een cyberincident bijvoorbeeld. Maar dit andere doel ligt daar zo zwaar buiten dat het bedrijf er een aparte grondslag voor moet hebben.
Monitoren van personeel met it-middelen ligt gevoelig, en dat is maar goed ook. Op zijn minst moet het bedrijf een duidelijk it-reglement hebben dat ingaat op wanneer je persoonsgericht mag monitoren, hoe dat wordt uitgevoerd en hoe zaken als geheimhouding en inspraak worden geregeld. Zonder vooraf opgesteld reglement is dit eigenlijk altijd onrechtmatig.
We weten niet of er een reglement is, maar ik vermoed van niet gezien de wijze van vraagstellen. Als dat inderdaad niet zo is, dan is de opdracht dus onrechtmatig. Lastig is dan: moet je hem uitvoeren? Puur formeel juridisch zeg ik nee, maar ik snap goed dat je als werknemer niet die escalatie aan wilt gaan.
Een eerste stap kan zijn vragen om dat reglement, zodat je op de juridisch juiste manier verzamelt wat je volgens het reglement moet verzamelen en de directeur daarmee het bewijs krijgt dat hij echt kan gebruiken. Malicious compliance, maar met een sterk argument: het bewijs is niet bruikbaar als het verkeerd is verzameld.
Daarnaast is zorgen dat de opdracht in de mail gegeven wordt (en niet alleen mondeling) erg belangrijk, mochten er tegenclaims komen. Want dan is er een kans dat die directeur ineens vergeten is dat hij die opdracht had gegeven.
Een signaal aan de OR geven (als die er is, middelgroot bedrijf) is een mogelijkheid maar kan goed tot een conflict met die directeur leiden wanneer de OR met hem in gesprek gaat over illegaal monitoren van personeel. Want duidelijk is dan wel van wie dat signaal kwam.
Arnoud
