Of er auteursrecht rust op AI-uitvoer, daar kun je gerust over twisten. Minstens zo interessant vind ik de discussie of je auteursrecht kunt claimen op je prompt, de invoer waarmee zo’n AI-systeem uitvoer voor je samenstelt. Een Chinese rechtszaak geeft hier een paar leuke ideeën voor.
Auteursrecht ontstaat automatisch (“van rechtswege”) zodra je een werk maakt. Tekst, ook kort, kan zeker een werk zijn. De enige twee vragen zijn inhoudelijk: is sprake van creatieve arbeid van de schrijver daarvan, en zien we die terug in het werk?
Een recent vonnis uit China ging over precies deze kwestie. De eiser maakte afbeeldingen met de dienst Midjourney, die bij elke afbeelding de gebruikte prompt publiceerde. De gedaagde had die prompts overgenomen en gebruikte ze om eigen, concurrerende afbeeldingen mee te maken. De gelijkenis viel op, en dat leidde tot deze rechtszaak.
De eiser maakte de vergelijking met een filmscript. Dat is weliswaar een instructie (doe dit, zeg dat, ga zo bewegen) maar duidelijk ook een artistieke keuze van de regisseur en scriptschrijver.
Ik zie echter wel een verschil met een AI-prompt: die heeft ook een functionele rol. Ik zou een prompt eerder met een computerprogramma vergelijken. Ook daar maak je creatieve keuzes bij het schrijven, maar je hebt wel te maken met bepaalde eisen of functionele beperkingen. Dat ding héét nu eenmaal interrupt 21h en die wenst alleen met mov aangesproken te worden.
De Chinese rechter onderkent dit ook:
[T]he six sets of prompts in question are essentially instructions or descriptions entered by the user into the AI system to guide the AI in generating specific images. Formally, although they contain various elements, these elements are simply listed without grammatical or logical connections, failing to form a language expression with an inherent structure; the keyword groups are in a disordered combination, lacking both structural progression and a narrative sequence.
Het ontbreken van die eigen ordering of narratief maakt dat deze prompts niet als beschermd werk gezien kunnen worden. Dit was te zeer functioneel, gewoon een lijst met gewenste trefwoorden en keuzes. Daar zal best veel creatief denk- en experimenteerwerk achter hebben gezeten maar dat zie je niet terug aan de woorden. En daarom rust er geen auteursrecht op.
Ook ziet de rechter een gevaar met auteursrecht toekennen op zulke korte instructiesets. Hierdoor zouden in essentiel bepaalde instructies gemonopoliseerd kunnen worden, wat te zeer botst met de algemene vrijheid van meningsuiting.
Een lange, meer als verhaal of schets vormgegeven prompt zou dus in principe nog voor auteursrecht in aanmerking kunnen komen. De lastige vraag die nu blijft liggen, is of je dan de afbeelding als afgeleid werk (verveelvoudiging in gewijzigde vorm) van de prompt zou kunnen aanmerken. Ik denk zelf van niet, om de simpele reden dat je de prompt niet kunt terugzien in het werk.
Arnoud
