Een jury heeft [op 4 mei] de rechtszaak die ondernemer Elon Musk had aangespannen tegen OpenAI verworpen. Dat meldde Nu.nl vorige week. De reden is niet inhoudelijk; de zaak is te laat aangespannen volgens de formele regels. Maar wat was er dan aan de hand?
OpenAI, grondleggers van ChatGPT en daarmee de hype van “AI”, is in 2015 begonnen als een stichting. In 2019 veranderde dat naar een hybride vorm, en in 2025 werd alles anders:
In 2019, it created a hybrid structure, part nonprofit, part for-profit, that let investors earn returns while keeping the nonprofit in control. This structure limited how much investors could earn and didn’t allow equity ownership.
In late 2025, OpenAI restructured as a for-profit public benefit corporation with one crucial detail: the nonprofit OpenAI Foundation retained a 26% equity stake. As OpenAI’s value rises, so does the foundation’s endowment.
Elon Musk was al vroeg betrokken bij de stichting, en had nu bezwaar tegen die transformatie: het zou het originele doel van OpenAI fundamenteel ondermijnen. Dat was niet de afspraak, al was er natuurlijk geen hard stuk papier van destijds waarin dit letterlijk stond.
Juridisch heet dat in Californië “breach of charitable trust”, zoiets als “schending zorgplicht”. Dat kan ook zonder formele documenten, zorgplichten zijn bij uitstek dingen die je invult met softe aanwijzingen. Maar in Californië zit er een verjaringstermijn van drie jaar op, vanaf het moment dat je er daadwerkelijk kennis van hebt. De reden: zo’n club moet op een gegeven moment verder, dus als jij blijft zitten op je beweerde schending dan heb jij vanaf dan pech.
OpenAI wist de jury te overtuigen dat Musk al in 2017 kennis had van de plannen om naar een for-profit structuur te gaan. Sterker nog, hij had dat zelf voorgesteld, onder meer in een teleconference in 2017: “coming weeks, top priority. gotta figure out how do we transition from non-profit to something which is essentially philanthropic endeavor and is B-corp or C-corp or something. must tell the story and not lose moral high ground”.
Natuurlijk wist hij pas in 2025 van de herstructurering omdat die toen pas plaatsvond. Maar het bezwaar was niet tegen die specifieke omzetting, maar tegen de gehele transformatie. En dan had je in 2020 uiterlijk in actie moeten komen.
Over de wenselijkheid van het kunnen omzetten van een stichting naar een bedrijf doet de rechter geen uitspraak. Het is in Californië legaal om dat te doen (onder zekere voorwaarden die OpenAI niet geschonden lijkt te hebben).
Arnoud
