Het Europese Hof van Justitie
heeft antwoord gegeven op de vraag of ‘sampling’ van geluidsfragmenten is
toegestaan. De Duitse rechter had hier prejudiciële vragen over gesteld aan het
HvJ EU. Aanleiding daarvoor was een langslepende procedure tussen de Duitse
muziekband Kraftwerk en de producers Pelham en Haas. Deze week, inmiddels ruim
twintig jaar nadat de procedure is begonnen, heeft het Hof antwoord gegeven: de
overname van geluidsfragmenten is niet toegestaan zonder voorafgaande
toestemming van de fonogrammenproducent.
Sampling
In de muziekindustrie wordt
sampling aangeduid als het hergebruiken van een kort geluidsfragment: een
monster ofwel ‘sample’ wordt genomen van een bestaand lied (‘de fonogram’) en
vervolgens gebruikt in een nieuwe compositie. De lengte van het hergebruikte
fragment kan variëren in lengte. Een sample kan meerdere seconden duren, maar
soms ook minder dan een seconde. Door samples te mixen en/of te herhalen
(‘loopen’) worden deze vaak minder herkenbaar in het nieuwe werk teruggebracht.
HvJ
EU
Voorafgaand aan het oordeel
van het Hof had de Advocaat-Generaal (“hierna: A-G”) al een advies uitgebracht.
De A-G merkte daarin op dat door de verschillende verschijningsvormen van
samples, het lastig kan zijn om hier een juridische kwalificatie aan te geven.
Toch adviseerde de A-G het HvJ EU te oordelen dat sampling zonder toestemming
van de fonogrammenproducent, inbreuk maakt op de rechten van laatstgenoemde.
Het Hof heeft dit advies dus
nu overgenomen en geoordeeld dat voor het samplen van een geluidsfragment
toestemming moet worden gevraagd aan de producent. De lengte van het gesamplede
fragment speelt daarbij geen rol. Het gaat erom of het gesamplede geluidsfragment
herkenbaar is. Als de sample zodanig is gewijzigd dat het niet meer herkenbaar
is van het originele werk, worden de rechten van de oorspronkelijke producent niet
geschonden. In dat geval hoeft dus geen toestemming te worden gevraagd van de
fonogrammenproducent.
Herkenbare
sample?
Het nummer ‘Nur mir’, dat
geproduceerd is door Pelham en Haas, bevat volgens Kraftwerk een twee seconden
durende sample van hun nummer ‘Metall auf Metall’. De twee producers hadden
geen toestemming gekregen voor het gebruik van de sample uit de muziek van
Kraftwerk. De sample was niet zelf ingespeeld maar rechtstreeks gekopieerd en
wordt in het gehele nummer afgespeeld.
De vraag is nu of de Duitse
rechter zal oordelen dat er sprake is van een herkenbare sample uit het nummer
van Kraftwerk. In dat geval hadden de twee producers toestemming moeten vragen
aan Kraftwerk. Dit is slechts anders als de herkenbare sample gelijk staat aan
een citaat. Het Hof heeft daarover gezegd dat de sample dan wel moet dienen om een
‘dialoog’ te starten met het oorspronkelijk werk. Dat is meestal niet het
geval. De sample zal veelal als versiering van het nieuwe muziekfragment
gelden.
