“De data voldoet zo goed aan de Europese privacywetgeving, dat je er helemaal niets meer mee kan”, zegt ook Jean-Phillippe Cointet van Sciences Po. Om te voorkomen dat de wetenschappers konden achterhalen welke gebruikers achter bepaalde data schuil gingen, werden alleen de gegevens gegeven van artikelen die meer dan honderd keer op Facebook werden gedeeld.
Er werd ook nog eens zogeheten ‘ruis’ aan de gegevens toegevoegd. Nepgegevens die de privacy van de gebruikers garandeert, maar het werk van de wetenschappers alleen maar moeilijker maakt. Cointet: “We begonnen erg enthousiast aan het project, maar hoe meer we naar de data kijken, hoe meer we denken: hier kun je geen serieuze resultaten van verwachten.”
“Als je rechtstreeks contact hebt met de mensen bij Facebook die de data moeten leveren, dan merk je dat die bereidheid er echt wel is,” zegt Claes de Vreese, ook van de Universiteit van Amsterdam. Hij is voorzitter van het Europese deel van Social Science One, een organisatie die het contact tussen Facebook en de wetenschappers organiseert.
“Hoe hoger je komt in de hiërarchie van het bedrijf, hoe groter de bezwaren zijn aan de kant van Facebook. Vooral bij de juristen, die wijzen op de Europese privacyregels. Die regels zijn er om ons te beschermen, maar nu worden die regels gebruikt door Facebook om de data niet te delen.”
Dat ziet ook Rebekah Tromble vanuit de Verenigde Staten. “De juristen in dit soort grote bedrijven hebben een natuurlijke neiging om heel voorzichtig te zijn. Ze willen in de eerste plaats het bedrijf beschermen. Als er ook maar enig risico is, zullen ze geen toestemming geven.”
Cambridge Analytica
Facebook heeft ook wel reden tot voorzichtigheid. Het Cambridge Analytica-schandaal hangt nog als een donkere schaduw boven het bedrijf. Persoonlijke data van miljoenen Facebook gebruikers werden misbruikt om politieke advertenties te verkopen.
Bij wetenschappers is er begrip voor die lastige positie. “Er zijn nu nog maar weinig wetenschappers die zeggen: laat mij maar een beetje in die data rondsnuffelen om te kijken wat ik ontdek”, zegt Claes de Vreese. Maar Facebook voert de privacyrichtlijnen wel erg strikt door. “Iedereen snapt dat daar voorwaarden aan verbonden zijn, maar ze kunnen wel degelijk data delen, als ze mensen maar vooraf informeren. Ze zouden daarin veel verder kunnen gaan dan ze nu doen. Ze gebruiken de privacywetgeving als een soort excuus, zo voelen wij dat in ieder geval, om dit project te vertragen.”
“Wat mij nog het meest verbaast”, zegt de Franse wetenschapper Cointet, “is dat Facebook nog steeds data deelt via andere overeenkomsten. Bedrijven kunnen meer zien dan wij met onze wetenschappelijke dataset.”
Reactie Facebook
Facebook zegt in een reactie dat het wel degelijk zijn best doet om de data vrij te geven voor de wetenschap. “In de afgelopen twee jaar hebben we meer dan 11 miljoen dollar en meer dan twintig fulltime medewerkers op dit werk ingezet. (…) We blijven data delen ten behoeve van onafhankelijk academisch onderzoek, waarbij we altijd de privacy van gebruikers in acht blijven nemen. In de komende maanden hopen we weer een update te geven.”
