De NOS berichtte
afgelopen vrijdag over de schade die wordt aangericht door nepadvertenties voor
bitcoin investeringen op Facebook en Instagram met daarin nepuitspraken van
BN’ers. Klik je op een dergelijke advertentie, dan kom je op een website waar
je schijnbaar kunt investeren in bitcoin. Van die investering zie je vervolgens
nooit meer iets terug. De schade tot nu toe: ten minste 1,7 miljoen euro aan
verdwenen ‘investeringen’, en flinke reputatieschade voor de BN’ers wiens naam
en portret misbruikt is voor de nepadvertenties.

Wat kun je als gedupeerde doen tegen deze nepadvertenties? De
oplichters zijn waarschijnlijk moeilijk te vinden. Kun je dan misschien je
schade verhalen bij Facebook?

Nepadvertenties
zijn evident onrechtmatig

De nepadvertenties zijn evident onrechtmatig, en wel op
twee manieren. In de eerste plaats is er sprake van oplichting en bedrog van de
gedupeerde investeerders. In de tweede plaats wordt zonder toestemming gebruik
gemaakt van de identiteit van een aantal bekende Nederlanders. Dat is in strijd
is met hun portretrecht en schadelijk voor hun goede naam en reputatie.

De
positie van Facebook

Platforms zoals Facebook zijn in beginsel niet
aansprakelijk voor onrechtmatige informatie die hun gebruikers uploaden. Dat
volgt uit Europese wetgeving, die in Nederland in artikel 6:196c BW is
geïmplementeerd. Daaraan zijn echter wel voorwaarden verbonden. Om aansprakelijkheid
te ontlopen (i) mag Facebook niet daadwerkelijk kennis hebben van het feit dat
de advertenties onrechtmatig zijn en (ii) moet Facebook de advertenties prompt verwijderen
zodra zij weet of zou moeten weten dat de advertenties onrechtmatig zijn.

Voor Facebook gaat het al mis bij de eerste voorwaarde.
Facebook hanteert een advertentiebeleid op basis waarvan advertenties worden
gecontroleerd voordat zij worden geplaatst. De conclusie is dat Facebook zich
actief bemoeit met de inhoud van de advertenties en dus kennis heeft gekregen
van de inhoud daarvan. Facebook kan dus geen beroep kan doen op deze regeling. Dit
is onlangs door de rechtbank Amsterdam bevestigd in een
zaak tussen Tommy Hilfiger en Facebook.

Actie
ondernemen

Dat Facebook geen beroep kan doen op de beperking van
aansprakelijkheid van artikel 6:196c BW betekent echter niet meteen dat
Facebook dus per definitie zelf
aansprakelijk is voor de schade die is ontstaan. Dat ligt genuanceerder.

In ieder geval mag je van Facebook onder deze
omstandigheden wél verwachten dat zij er alles aan doet om te voorkomen dat
soortgelijke nepadvertenties opnieuw verschijnen. Dat zou in deze
omstandigheden betekenen dat aan Facebook een verbod wordt opgelegd om
advertenties te plaatsen die voldoen aan specifieke kenmerken, zoals:

  • Er wordt geadverteerd voor bitcoininvesteringen
  • Er is een quote opgenomen van een bekende
    Nederlander
  • Er wordt gebruik gemaakt van een foto van deze
    bekende Nederlander

Het voorkomen dat er nieuwe, soortgelijke nepadvertenties
verschijnen op Facebook is met name belangrijk voor de bekende Nederlanders van
wie de identiteit hier misbruikt wordt.

Daarnaast is Facebook verplicht om de NAW-gegevens te
verstrekken van de personen die de nepadvertenties hebben aangemaakt. Dat kan
interessant zijn wanneer gedupeerden willen proberen om de identiteit van deze scammers te achterhalen, om op die
manier (een deel van) hun geld terug te krijgen.

Schade
verhalen op Facebook?

Een vervolgvraag is of Facebook nu ook zelf aansprakelijk gehouden kan worden voor de schade ten gevolge
van de nepadvertenties: de reputatieschade van de BN’ers en de verdwenen bitcoin
investeringen van de Facebookgebruikers die bedrogen zijn.

Hiervoor hebben we vastgesteld dat Facebook op zijn minst
had moeten weten dat de advertenties onrechtmatig zijn. Facebook heeft de
advertenties tóch geplaatst. Je kunt goed betogen dat dit in strijd is met de
maatschappelijke zorgvuldigheid die je van Facebook mag verwachten. Zeker omdat
Facebook heel goed weet dat cryptoadvertenties in veel gevallen misleidend
zijn. Nog begin vorig jaar introduceerde Facebook een wereldwijd
beleid op basis waarvan cryptoadvertenties in alle gevallen
geweigerd werden. Dat beleid werd zes maanden later weer
ingetrokken.

Samenvattend: Facebook weet dat cryptoadvertentes
misleidend kunnen zijn en heeft deze zelfs een tijdlang geblokkeerd. Facebook
heeft ook deze advertenties vooraf gecontroleerd en wist dus dat er sprake was
van bedrog. Desondanks heeft Facebook het nodig geacht de nepadvertenties te
plaatsen. Je kunt stellen dat Facebook hierdoor willens en wetens het bedrog
van de adverteerders faciliteert. Dat betekent dat Facebook ook zelfstandig
onrechtmatig heeft gehandeld en naar mijn mening aansprakelijk zou moeten zijn.

Wilt u meer weten over dit onderwerp of de mogelijkheden
bespreken om nepadvertenties te laten verwijderen of schade te verhalen? Neem
dan contact op met Micha
Schimmel of Douwe
Linders.

https://www.solv.nl/weblog/facebook-faciliteert-nepadvertenties-voor-bitcoin-investeringen/21780