Een Italiaanse rechtbank heeft prijsverhogingen van de Italiaanse Netflix-tak als onrechtmatig verklaard. Dat meldde Tweakers onlangs. Alle verhogingen moeten worden terugbetaald, wat kan oplopen tot 500 euro voor premiumabonnees. De grondslag is de aloude Europese richtlijn consumentenbescherming.

Netflix heeft – zoals vrijwel iedere softwaredienst – een vrij algemene bepaling in de voorwaarden dat zij periodiek de prijzen mag herzien. Dat is dan verbonden aan een opzegmogelijkheid en daar lijken veel mensen vrede mee te hebben. Het voelt ook redelijk: uiteraard worden dingen periodiek duurder, maar als je het te duur vindt dan kun je er vanaf.

Al sinds 1993 hebben we de Richtlijn oneerlijke bedingen in het Europees recht. Deze is in Nederland terug te vinden in Boek 6 bij de regels over algemene voorwaarden. Maar haar zogeheten blauwe lijst voor algemene voorwaarden bevat net wat andere leuke dingen, zoals afkoopsommen en boetes bij consumentencontracten.

Voor wijzigingsbedingen staat er in de bijlage van die richtlijn dat specifiek als oneerlijk te zien is, een beding dat

j) de verkoper [machtigt] zonder geldige, in de overeenkomst vermelde reden eenzijdig de voorwaarden van de overeenkomst te wijzigen;

Een prijswijziging geldt hierbij als voorwaardewijziging. Onderaan staat dan weer wel dat dit niet zomaar geldt als het gaat om een overeenkomst voor onbepaalde tijd en je de consument een redelijke tijd van te voren waarschuwt en een opzegrecht geeft.

Het Italiaanse vonnis legt uit dat in de Italiaanse wet die laatste toevoeging niet is overgenomen. Naar de letter van het Italiaanse consumentenrecht moet dus bij zo’n algemeen wijziginsbeding altijd gewezen worden naar een reden in het contract. Dat kan inflatiecorrectie zijn of een verhoging vanwege gestegen kosten, maar hij moet er staan – en opgaan natuurlijk. (De huidige Netflix-voorwaarden noemen “het aanbod is fors gestegen” als een ander voorbeeld.)

Omdat de Netflix-voorwaarden überhaupt geen redenen noemen, is het prijsverhogingsbeding in strijd met het consumentenrecht. De rechter vernietigt het dan ook, zodat er nooit een grondslag was om de prijsverhogingen te incasseren. Dat is waarom die bedragen nu teruggegeven moeten worden.

Netflix gaat in beroep, en ik zie wel kansen voor het bedrijf. De rechter moet namelijk zo’n Italiaanse wet richtlijnconform uitleggen, en mag dus niet volstaan met “die opmerking onderaan is niet overgenomen dus geldt niet”. Bij het interpreteren van het Italiaanse artikel moet die tekst zeg maar worden meegelezen.

Verder is er ECJ-jurisprudentie dat de bijlage indicatief is. Iets is niet automatisch verboden omdat het in de bijlage staat, zoals bij onze zwarte lijst van algemene voorwaarden. Het is een aanwijzing, maar de rechter moet vanaf daar nog steeds onderzoeken of het écht oneerlijk is, wat er staat. En specifiek bij videostreamingdiensten zie ik dan wel argumenten dat dit niet zo is.

Arnoud