Een lezer vroeg me:
Help! Mijn moeder heeft een YouTube-kanaal waar ze ‘aesthetic daily life’ vlogs post en ze filmt ALLES. School, uitjes, zelfs toen ik ziek was bij de dokter! Mijn klasgenoten herkennen me en spreken me erop aan. Ik ben nog maar 14 en voel me super ongemakkelijk dat duizenden mensen mij kunnen zien zonder dat ik daar toestemming voor heb gegeven. Haar laatste video gaf een berg reacties over mij waar ik écht boos over werd, dus gisteren heb ik haar kanaal verwijderd toen ze niet thuis was. Ze gaat FLIPPEN als ze het ontdekt. Had ik het recht om dit te doen?
Sharenting, kent u die uitdrukking? Het betekent dat (groot)ouders informatie van hun (klein)kind delen op social media, zoals foto’s en video’s. Een groeiend probleem binnen de context van ict-geletterdheid.
Het juridisch kader is nogal generiek. Een vlog met een herkenbaar persoon is een persoonsgegeven, en moet dus met een AVG grondslag gerechtvaardigd worden. Toestemming ligt voor de hand, en omdat de persoon nog geen zestien is moet de ouder die geven (artikel 5 lid 1 Uitvoeringswet AVG).
Moet je je kind horen in zo’n toestemmingskeuze als ouder? Daar is de AVG niet duidelijk over, al hint overweging 38 er wel op met de zinsnede “specifieke bescherming” voor kinderen. Het Kinderrechtenverdrag zegt (artikel 3) dat bij beslissen over kinderen “de belangen van het kind de eerste overweging” vormen.
De moeder moet die belangen dus meewegen bij het geven van toestemming. Ik zie zo in de vraag geen reden waarom de privacybelangen van de dochter gepasseerd moeten worden. Op het gevaar van instra-ostracism af (“likes zijn een grondrecht”), dit is gewoon een vlog en niet een documentaire van een zware maatschappelijke misstand.
Als de moeder tevens jurist is, zou ze kunnen zeggen dat ze niet de grondslag toestemming gebruikt maar het eigen gerechtvaardigd belang, zeg maar de nieuwswaarde van de vlog weegt op tegen de privacy van de dochter. Maar je komt dan bij dezelfde afweging uit: dat Kinderrechtenverdrag werkt ook hier door. De conclusie zal dan hetzelfde zijn.
Het kanaal verwijderen was wellicht niet de meest constructieve oplossing, maar begrijpelijk vanuit de frustratie van het kind. En als de conclusie is dat de video’s sowieso niet mochten dan zelfs theoretisch juist (recht van vergetelheid, artikel 17) maar een disproportionele actie want ook video’s zonder de dochter zijn nu geraakt.
Mogelijk is de moeder ook financieel gedupeerd, want haar (ongetwijfeld) gesponsorde posts zijn nu weg, de volgers zijn kwijt et cetera. Ik kan me inderdaad inbeelden hoe dit vanuit moeders perspectief tot enige boosheid leidt, met dreigementen over zakgeld inhouden tot gevolg. Als jurist kan ik alleen maar zeggen dat hier niets strafbaars aan zit (computervredebreuk mijn juridische hoela) en dat geen rechter een schadevergoeding toe gaat wijzen.
Natuurlijk gaat hier geen rechtszaak over komen. Een goed gesprek was lang geleden al een goed idee geweest, maar op dit moment zal daar echt een derde bij moeten. Een vertrouwd familielid, de decaan van school of een gezinscoach, maar deze twee gaan dit niet samen rechtbreien.
Jullie nog tips?
Arnoud
(Vraag herschreven met AI om herkenbaarheid te minimaliseren)
