De populaire app TikTok introduceert TikTok Shop in Nederland, las ik bij Nu.nl. Met de nieuwe shopfunctie kun je vanaf 15 juni een product kopen zonder dat je de app verlaat. Lekker handig, maar de zorg van de Consumentenbond over impulsaankopen snap ik wel.
De Bond legt uit:
Met TikTok Shop kun je producten kopen zonder de app te verlaten. Een filmpje kijken en meteen op een koopknop drukken. Het gaat razendsnel. Daardoor worden impulsaankopen aantrekkelijker. Vooral jongeren lopen risico om spullen te kopen die ze eigenlijk niet nodig hebben. En met achteraf betalen kan dat ook nog leiden tot geldproblemen en schulden.
Het is immers geen webshop waarbij je rondsnuffelt, je winkelwagentje bekijkt en dan een checkoutproces doorgaat. (Er is wel een checkout, maar die is kort en snel vanaf de pagina van het individuele product.)
Door die snelheid en context (midddein iemands filmpje) vraag ik me dan af hoe aan de wettelijke informatieplichten wordt voldaan. Waar kan ik lezen over essentiële kenmerken zoals compatibiliteit, samenstelling en garantie? Maar ik moet zeggen, TikTok doet haar best om haar creators op te voeden zich aan de wet te houden.
De belangrijker zorg zit hem in de presentatie. Waar je bij ‘gewone’ webshops door categorieën en lijsten heenloopt, krijg je ze hier ingebouwd in de algoritmische presentatie. Dat kan oneerlijk zijn: de een kan een beter product hebben, maar de ander meer zichtbaarheid en volgers en daardoor tóch meer verkopen.
Verboden is dit niet. De DSA (artikel 27) eist alleen dat platformaanbieders
in hun algemene voorwaarden in duidelijke en begrijpelijke taal de belangrijkste parameters [vermelden] die in hun aanbevelingssystemen worden gebruikt, alsook eventuele opties voor de afnemers van de dienst om deze belangrijkste parameters te wijzigen of te beïnvloeden.
Ook dit doet TikTok vrij uitgebreid. Desondanks zullen de door de Consumentenbond gesignaleerde risico’s blijven bestaan, maar ik zie daar niet meteen een wettelijke regel tegen.
Een deel van de zorg is de tijdsimpuls: het wordt nú gepromoot, je moet het nú hebben. Dat komt in de buurt van wat als oneerlijke handelspraktijk wordt gekwalificeerd, namelijk (art. 6:193g onder g BW):
bedrieglijk beweren dat het product slechts gedurende een zeer beperkte tijd beschikbaar zal zijn of dat het slechts onder speciale voorwaarden gedurende een zeer beperkte tijd beschikbaar zal zijn om de consument onmiddellijk te doen beslissen en hem geen kans of onvoldoende tijd te geven een geïnformeerd besluit te nemen;
Maar let op: het moet dan echt gaan om ‘bedrieglijk’, zoals elke week een eenmalige aanbieding doen. Als je het écht alleen vandaag te koop zet, dan is daar volgens mij weinig mis mee.
Arnoud
