Een lezer vroeg me:

Jaarlijks worden mijn collega’s en ik beoordeeld via het bekende instrument van de 360 graden feedback. Nu krijgen we dit jaar de instructie dat een van de feedbackgevers de dienst ChatGPT moet zijn, met als argument dat deze met gerichte vragen zeer accurate sterkte/zwakte analyses kunnen maken, zelfs zonder het personeelsdossier te uploaden. Ben ik verplicht daar aan mee te werken?

De 360 graden feedback is een bekende methode om van mensen om je heen feedback over je functioneren te krijgen. Die bundelen levert dan waardevolle inzichten op. Zoals ze het bij Jobbird zeggen:

Hierbij krijg je niet alleen terugkoppeling van jouw leidinggevende, maar van allerlei betrokkenen. Dit zijn meestal collega’s, maar kunnen bijvoorbeeld ook klanten zijn. Zo ontstaat er een completer beeld van jouw prestaties en manier van werken. … Dat is meteen een groot voordeel van de 360 graden feedback methode: het schept een compleet beeld van jou als werknemer. Je krijgt feedback vanuit verschillende invalshoeken en krijgt de kans om hierop in te gaan. Daarbij komt de terugkoppeling voor een deel van collega’s met wie jij dagelijks samenwerkt, dus je weet zeker dat zij weten waarover ze het hebben.

De inzet van de dienst ChatGPT (of Copilot, of Gemini of wie je maar wilt) lijkt op het eerste gezicht hier goed bij te passen. Het is een andere invalshoek, je krijgt uitgebreide feedback en het is ook nog eens snel beschikbaar.

Juridisch is er van alles van te vinden: je moet persoonsgegevens invullen om feedback op je persoon te krijgen. Die gaat naar Amerika, wat doen ze daarmee en welke grondslag geldt daarvoor. Gaat het hier om een betaald account van de werkgever, of moet je maar gewoon de gratis versie gebruiken? Alleen al hierom zou ik het afraden.

Laten we even aannemen dat de werkgever een compliant omgeving heeft ingericht. Copilot met alle enterprise toeters en bellen, of een eigen local hosted LLM voor mijn part. Dan nog lijkt het me geen goed idee, en wel hierom.

Een collega kan feedback geven omdat die je heeft gezien werken: in vergaderingen, onder druk, in conflicten, in samenwerking. Een leidinggevende kan dat vanuit een andere rol. Klanten en relaties weer vanuit een derde perspectief. ChatGPT heeft geen toegang tot je feitelijke gedrag, prestaties of context. Alles wat het “zegt” is per definitie afgeleid van prompts, niet van observaties. Daarmee is het geen extra invalshoek, maar een spiegel van wat er al in de vraagstelling zit.

Daarnaast: 360-gradenfeedback werkt omdat mensen expliciet maken wat ze weten, inclusief onzekerheden, twijfels en tegenstrijdigheden. “Dat weet ik niet” of “dat heb ik nooit bij jou gezien” is óók waardevol. LLMs geven dat soort dingen niet; die geven een lap tekst die mooi klinkt.

En het belangrijkste: ChatGPT draagt geen verantwoordelijkheid voor wat het zegt. Een collega of werkgever kun je aanspreken op waarom die iets zegt. Of op zijn minst je eigen verhaal meenemen bij de evaluatie. Bij taalmodellen wordt de output al snel gelezen alsof die “objectief” of “neutraal” is, juist omdat het van een systeem komt. Dat creëert een vorm van synthetisch gezag: woorden met het uiterlijk van deskundigheid, zonder een deskundige erachter.

Kun je daar juridisch wat mee? Niet direct; de keuze van evaluatietools is voor de werkgever. Als die een minder handige tool wil gebruiken dan is dat zakelijk onverstandig maar op domme wijze mensen managen is niet verboden. De compliance-grenzen zijn een punt, maar kunnen (in theorie) worden behaald.

Ik houd dan eigenlijk alleen nog de ondernemingsraad (OR) over, die instemmingsrecht heeft bij onder meer “een regeling op het gebied van de personeelsbeoordeling”. Als de feedback dus input is voor je beoordeling, dan moet dit langs de OR. Is het puur voor zelfverbetering zonder impact op je beoordeling, promotie, vaste aanstelling en dergelijke, dan kan de OR hooguit dringend afraden.

Arnoud