Een lezer vroeg me:
Bij mijn werkgever is goed gebruik dat bij de kerstborrel een groepsfoto wordt gemaakt van het hele kantoor. Natuurlijk missen er altijd mensen, maar dit jaar had HR bedacht om die mensen er middels AI bij te zetten “want dan is het team compleet”. Hiervoor zouden ze dan de foto’s van intranet gebruiken. Mag dat zomaar? Ik kan me niet herinneren hier toestemming voor te hebben gegeven.
Foto’s van werknemers worden voor allerlei doelen gemaakt. Hier voor identificatie naar collega’s toe op intranet (het smoelenboek), vaak ook voor je zakelijk Office-account, soms zelfs op de bedrijfsbus.
De vraag hier is of je die foto’s mag hergebruiken voor een ander doel, namelijk het (met AI, maar had ook Photoshop kunnen zijn) verrijken van de kerstborrelfoto zodat het lijkt of een afwezige collega er toch bij was. In de AVG heet dat de “verenigbaarheid” met het oorspronkelijke doel, en de discussie komt dan neer op of jij dit mocht verwachten toen je de data verstrekte.
Ik vind het erg moeilijk voorstelbaar dat mensen bij identificatie-foto’s moeten verwachten dat HR daar leuke dingen mee gaat doen. Dit los van de vraag of de grondslag toestemming was, legitiem belang of noodzaak overeenkomst, want in al die gevallen moet je specifiek zijn over wat je gaat doen.
Word je specifiek gevraagd om mee te werken aan sfeerbeeld, dan ligt het denk ik iets meer in de rede dat die beelden ook bewerkt kunnen worden. En dat kan ook omvatten dat jij uit je originele setting wordt gehaald en elders in terecht komt. Maar dat is in mijn ervaring vrij uitzonderlijk en vereist een heel voorzichtige benadering, want werknemers kunnen in principe geen toestemming geven onder de AVG omdat de vrijwilligheid ontbreekt.
Ik zie incidenteel ook discussie dat bedrijven foto’s van werknemers (of van events zoals de borrel) zouden gebruiken om AI-modellen mee te trainen. Het doel daarvan is wederom promotie: je kunt zo meer sfeerbeeld over het bedrijf maken zonder steeds modellen en locaties te hoeven zoeken.
Hier zit de meer fundamentele discussie achter of het gebruiken van een portretfoto voor AI-training telt als “verwerking” en wat dat betekent voor het AI-model zelf. De EPDB heeft daar richtsnoeren over uitgebracht, die grofweg neerkomen op “daar moet je zelf héél goed over nadenken”. Men noemt voorbeelden als een chatbot trainen op klantconversaties, wat me zwakjes overtuigt richting dat ook dit in orde zou zijn – aangenomen dat de AI-foto’s die er uit komen geen reproducties van bestaande werknemers zijn.
Onder de AI Act zal zo’n foto trouwens kwalificeren als een deepfake, een synthetische foto die het doet voorkomen alsof die werkelijk bestaande werknemer echt op de borrel was. De foto moet dan expliciet gemarkeerd zijn als zodanig, maar deze plicht gaat pas vanaf 2 augustus 2026 gelden.
Van lang, lang geleden herinner ik me een bedrijf dat van ontbrekende werknemers een grote kartonnen fotoreproductie liet maken die dan naast de aanwezigen kwamen staan. Ik twijfel nu of dat had gemogen van de AVG.
Arnoud
