Een bedrijf dat software levert voor het maken van screenshots hoeft een gratis gebruiker onder de AVG geen screenshots te verstrekken, zo heeft de Geschillenkamer van de Belgische privacytoezichthouder GBA bepaald. Dat las ik bij Security.nl. De gebruiker beriep zich op zijn recht op dataportabiliteit, en dat werd als misbruik van recht aangemerkt.
Security legt uit:
De softwareleverancier biedt een gratis en betaald abonnement. Bij de betaalde versie kunnen gebruikers hun screenshots ook downloaden. De gratis versie biedt alleen een optie om gemaakte screenshots via de website van de leverancier te bekijken.
Hoe screenshots precies persoonsgegevens zijn, laat ik even in het midden. De man beriep zich op zijn recht van dataportabiliteit of overdraagbaarheid van gegevens, artikel 20 AVG. Dit biedt inderdaad in de basis het recht om een kopie van je persoonsgegevens te krijgen, en wel “in een gestructureerde, gangbare en machineleesbare vorm”.
Vereist is wel dat het gaat om een geautomatiseerd proces, en dat de grondslag toestemming of uitvoering overeenkomst is. Bij dataverwerking op grond van legitiem belang kan dit dus niet. En het is ook beperkt tot gegevens die jij hebt verstrekt aan de verwerkingsverantwoordelijke, niet gegevens die zij maken of van elders verkrijgen. Het is wel omschreven als “het recht je Facebookfoto’s te kunnen downloaden”.
Nu kun je van screenshots wel zeggen dat jij ze verstrekt,. Wanneer jij op de knop drukt, start dat het proces van maken en uploaden. De grondslag uitvoering overeenkomst zie ik ook wel opgaan. Daar was ook geen discussie over, net zo min als over de vraag of door jou gemaakte screenshots persoonsgegevens zijn. (Meningen hierover zeer welkom.)
De discussie spitste zich toe op de vraag of de vraagsteller gratis een kopie er van kon krijgen. Dat moet, zowel van artikel 15 (inzagerecht) als van artikel 20 (dataportabiliteitsrecht). En je hoeft er geen reden voor op te geven. Het enige dat niet mag, is misbruik maken van het recht.
De toezichthouder ziet hier een vorm van misbruik. Ten eerste kun je de screenshots online inzien, dus de onderliggende zorg of alles wel klopt kun je daar prima adresseren. Ten tweede was de vraag nadrukkelijk gericht op het omzeilen van de abonnementstructuur van het bedrijf.
21. In dit geval wenst de klager gebruik te maken van een recht dat de AVG biedt om te profiteren van een ongerechtvaardigd economisch voordeel. Het downloaden van de screenshots die hij wil is een voordeel dat alleen wordt toegekend aan gebruikers die een betaalde licentie hebben van de software van de gedaagde. De klager beroept zich op zijn recht op toegang en zijn recht op gegevensportabiliteit om foto’s te downloaden, en dat verdraait de essentie van deze rechten.
De motivatie snap ik, maar het roept wel de vraag op waarom dit niet zou mogen bij ‘gewone’ persoonsgegevens. Downloaden van je personeelsdossier kost 50 euro, ze bij ons op kantoor bekijken is gratis. Dit passeert toch vrij evident je recht op een kopie. Ik denk dat hier meewoog dat het een commerciële dienst is waarbij betalen geen raar iets is.
Vanaf 2 September 2025 is de Datawet (Data Act) van kracht. Deze geeft je het recht om data verworven door een “verbonden product” te verkrijgen van de datahouder. Gratis en in wederom zo’n machineleesbaar formaat. Dat ligt dan meer voor de hand bij deze dienst – zij het dat er voor de Datawet een fysiek product nodig is dat je verkocht is door de datahouder. Dat gaat dus niet op bij een screenshotapp.
Arnoud
