Stichting Offlimits, Expertisecentrum Online Misbruik, heeft bij verschillende toezichthouders een klacht ingediend om Telegram te dwingen strafbare content offline te halen. Dat meldde Security.nl maandag. Het gaat om zaken als aanbod van wapens, drugs, beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik en  bangalijsten. Diverse lezers vroegen me: hoezo kan een stichting eisen dat dit offline gehaald wordt?

De constructie die Offlimits (gelieerd aan deze zaak uit 2023) gebruikt, is een heel legitime. Het wemelt in Nederland van de toezichthouders, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens en de Autoriteit Consument en Markt. Die kun je vragen om de regels te handhaven, en zo’n verzoek moeten ze serieus in behandeling nemen. Het is dus niet zo dat Offlimits zelf bedenkt wat strafbaar is of dat ze de regie over wil nemen.

Het handhavingsverzoek staat online. Men opent met de constatering dat het Openbaar Ministerie niet strafrechtelijk wil optreden tegen Telegram, hoewel daar juridisch best ruimte voor is. De reden “omdat Telegram, aldus het OM, ‘toch geen gehoor geeft aan zo’n bevel’.” Het bedrijf zit immers niet in de EU, maar dit voelt wel érg makkelijk.

De overtredingen van de DSA en AVG zijn vrij evident, en het verzoek licht dat grondig toe. AVG technisch is de kern dat er zonder toezicht of controle bijzondere persoonsgegevens (zoals op de bangalijsten of kindermisbruikafbeeldingen) worden verwerkt. De DSA eist een effectief notice-and-action protocol, en dat heeft Telegram niet.

Alleen, wat kunnen de toezichthouders hier anders doen dan wat het OM ook al constateerde? Ja, boetes opleggen die in de vele miljoenen kunnen lopen. Een bevel met dwangsom geven dat aanpassingen zoals een filter eist. De betreffende content te wissen. Enzovoorts. Maar dan steekt Telegram vanuit Rusland een ??????? ????? op, en dan?

De échte volgende stap zou zijn naar een afsluiting van de dienst te gaan, als blijkt dat die zich in het geheel niet wenst te conformeren aan de Europese regels. Daar is ruimte voor, toezichthouders (en zeker de Europese Commissie, als Telegram als VLOP aangemerkt gaat worden) kunnen vérgaande bevelen geven, zolang die maar proportioneel en passend zijn gezien de overtreding.

Het zou een primeur zijn als Europa zo ver zou gaan, want het zo laten zien dat we écht bereid zijn onze regels te handhaven.

Arnoud