Gemeenten moeten zo snel mogelijk de term ‘fraude’ uit ICT-systemen verwijderen als deze term gekoppeld is of gekoppeld kan worden aan een persoon in het kader van de Participatiewet. Dat maakte de Vereniging Nederlandse Gemeenten onlangs bekend. Die term gebruiken voor enkel schenden van de informatieplicht is onnodig en dus onrechtmatig, aldus de Rechtbank Rotterdam.

We hebben het hier al vaker gehad over de kwalificatie van ‘fraude’ bij bijstandszaken. Iedere schending van een plicht van burgers wordt met die term aangeduid, hoewel strafrechtjuristen een héél wat specifiekere betekenis er aan toekennen. Bij gemeenten gaat dat zo:

Ten aanzien van de vermelding van fraude met betrekking tot het “verzwijgen van witte inkomsten” stelt verweerder zich op het standpunt dat deze vermelding terecht is. In de besluiten uit 2018 is geconstateerd dat eiseres haar inlichtingenverplichting (artikel 17, eerste lid, van de Participatiewet) niet is nagekomen. Dit valt onder de noemer bestuursrechtelijke fraude, aldus verweerder.

Het ging hier om bedragen van € 194,26 en € 21,84, inkomsten uit arbeid die de burger volgens verweerder niet tijdig had doorgegeven. Daar is in 2018 over geoordeeld (met boete: € 92,28) en dat wordt dan geregistreerd onder het kopje “fraude: verzwijgen witte inkomsten” in De Computer.

De rechter kijkt hier kritisch naar, en hanteert daarbij de AVG als leidraad. Die eist immers noodzakelijkheid en het vereiste van minimale gegevensverwerking. Als je dan beseft dat fraude “in het normale spraakgebruik bedrog betekent en opzet veronderstelt”, en dat daar hier in het geheel niet van blijkt, dan is die term dus onrechtmatig.

Het zal dan best dat gemeentes dit intern “bestuursrechtelijke fraude” noemen. Sociale zekerheidsfraude is een ding, getuige deze OM-Aanwijzing, maar ook hier zit een element van opzet en misbruik in. Enkel iets niet opgeven is geen bewijs van opzet om te willen misbruiken.

De kwalificatie “fraude” moet dus worden verwijderd. De op zich juiste vermelding “verzwijgen witte inkomsten” mag blijven staan. Dit is een ding voor de ict-mensen, omdat kwalificaties als deze vaak geïmplementeerd worden als veldnamen, namen van tabbladen of tabelcodes en simpele stervelingen die niet kunnen aanpassen.

Meelezende ict-architecten of informatiespecialisten: hebben jullie Een Mening over het gebruik van juridische kwalificaties als veldnamen of kolomkoppen?

Arnoud