Ict-jurist Arnoud Engelfriet geeft elke week antwoord op een interessante vraag over beveiliging, recht en privacy. Heb jij een vraag? Stuur hem naar juridischevraag@security.nl.

Vraag:
Ik heb een abonnement bij Ziggo. Al lang is daar het probleem dat poort 25 geblokkeerd is, zodat je geen mail met eigen mailservers kunt versturen. Ziggo beroept zich op ‘veiligheid’ van haar netwerk, maar is dat wel legaal binnen de regels van netneutraliteit?

Antwoord:
In 2011 trad de wet netneutraliteit in werking, waarin strenge regels stonden die in principe internetproviders verboden om uitgaand internetverkeer zomaar te blokkeren. Echter, in 2015 trad de Europese netneutraliteitsverordening in werking, met een iets andere tekst:


Aanbieders van internettoegangsdiensten treffen geen verkeersbeheersmaatregelen die verder gaan dan de in de tweede alinea bedoelde maatregelen, en gaan met name niet over tot het blokkeren, vertragen, wijzigen, beperken of degraderen van, interfereren met of discrimineren tussen specifieke inhoud, toepassingen of diensten, of specifieke categorieën daarvan, behalve indien — en slechts zolang — dit nodig is om: … b) de integriteit en de veiligheid van het netwerk, van de diensten die via dit netwerk worden aangeboden en van de eindapparatuur van de eindgebruikers te beschermen; …

In die tweede alinea staan aangegeven dat als providers maatregelen opleggen, hiervoor geldt dat deze

transparant, niet-discriminerend en evenredig [moeten] zijn, en mogen zij niet berusten op commerciële overwegingen, maar op objectief verschillende technische kwaliteitsvereisten van specifieke categorieën verkeer berusten.

Samen lezend mag een provider dus maatregelen nemen vanuit het oogpunt van integriteits- en veiligheidsborging van het netwerk wanneer deze:

  1. Specifiek gericht zijn op integriteit en veiligheid
  2. Transparant zijn – het moet dus duidelijk zijn wat er gebeurt en waarom
  3. Niet-discriminerend zijn – alle klanten moeten gelijk behandeld worden in gelijke situaties, dus niet de een een waarschuwing en de ander meteen afgesloten
  4. Evenredig zijn – niet verder gaan dan nodig voor het doel, dus liever de mail tegengehouden dan de gehele internettoegang verbroken
  5. Gebaseerd zijn op objectieve kwaliteitseisen – een duidelijke manier om te zeggen of een mail spam is of niet.

Het blokkeren van uitgaande mails vanaf consumentencomputers naar mailservers van derden is al vele jaren gemeengoed in de strijd tegen spam. Het komt nogal eens voor dat computers van mensen worden gekaapt om vanaf hun computer spam te versturen via mailservers van derden. Die gaan daar dan over klagen bij antispamdiensten, en die blokkeren dan de IP-adressen van de betreffende internetproviders. Dus heel kort door de bocht, als Ziggo dit soort maatregelen niet neemt dan kan geen enkele klant straks nog mail naar andere internetproviders of maildienstverleners krijgen vanwege alle spamzwartelijsten waar Ziggo dan op komt.

Een duidelijke behoefte vanuit het beschermen van netwerk en dienstverlening zie ik dus wel. De transparantie had wat beter gekund, dit issue speelt al langer en het blijft moeilijk duidelijke informatie hierover te vinden bij Ziggo. De objectiviteit en niet-discriminerendheid lijkt me ook wel in orde, dit is een automatische blokkade die niet op de persoon speelt.

Voor mij hangt het dan op de kwestie van evenredigheid. Is het echt nodig om zo ver te gaan dat je preventief de smpt-poort blokkeert? Is er geen alternatief, bijvoorbeeld pas blokkeren bij grote aantallen of ongebruikelijke soorten mails? Technisch vast wel, maar dat vereist extra inspanningen om te bouwen en de vraag is of dat het waard is.

Daar komt dan bij dat Ziggo wél toestaat dat je via andere poorten mail verstuurt via diensten van derden, met name via beveiligde poort 465 (wat nu 587 moet zijn). Dus er lijkt een reëel alternatief te zijn. En dan denk ik dat het alles bij elkaar wel mag. Er is een duidelijke objectieve reden, er is een reëel alternatief voor de gebruiker en voor Ziggo zou het veel werk zijn om het probleem anders op te lossen. Dat past binnen de strekking van deze uitzondering op netneutraliteit.

Arnoud Engelfriet is Ict-jurist, gespecialiseerd in internetrecht waar hij zich al sinds 1993 mee bezighoudt. Hij werkt als partner bij juridisch adviesbureau ICTRecht. Zijn site Ius mentis is één van de meest uitgebreide sites van Nederland over internetrecht, techniek en intellectueel eigendom. Hij schreef twee boeken, De wet op internet en Security: Deskundig en praktisch juridisch advies.