Het
Europese Hof heeft een beslissing genomen: de doorverkoop van tweedehands e-books
is alleen toegestaan met toestemming van de auteursrechthebbende. Voor
aanbieders van tweedehands digitale content is het arrest een grote
tegenvaller. Digitale werken waaronder e-books, films en muziek mogen niet
zomaar worden doorverkocht.

NUV/ Tom Kabinet

Het Europese Hof komt tot deze
conclusie naar aanleiding van de zaak die het Nederlandse Uitgeversverbond (NUV)
jaren geleden aanspande tegen Tom Kabinet. Via het platform ‘Tom’s Leesclub’
konden leden van Tom Kabinet onderling tweedehands e-books verhandelen.

Het zonder toestemming
doorverkopen van de e-books leverde volgens het NUV auteursrechtinbreuk op. Tom
Kabinet verweerde zich en stelde dat bij de eerste verkoop door de
rechthebbende, het eigendom van het e-book was overgegaan. Het staat de nieuwe
eigenaar vervolgens vrij het digitale exemplaar verder te verhandelen. Het
distributierecht van de rechthebbende op het specifieke exemplaar is immers “uitgeput”.

Uitputting “literaire werken”

Het standpunt van Tom Kabinet
was goed te verdedigen. Hetzelfde Europese Hof besliste destijds namelijk al
dat ook software vatbaar is voor uitputting. Voor de doorverkoop van software
is dus geen toestemming vereist.

De bescherming van software is
echter gebaseerd op andere regelgeving, namelijk de Softwarerichtlijn. Voor “literaire
werken”, waaronder e-books, geldt volgens het Hof de Auteursrechtrichtlijn.
Over de Auteursrechtrichtlijn oordeelt het Europese Hof nu dat bij de
totstandkoming daarvan niet is beoogd digitale werken vatbaar te maken voor
uitputting. De uitputtingsregel geldt dus op grond van deze richtlijn alleen voor
tastbare voorwerpen, zoals het papieren boek, de muziek CD of film DVD.

Mededeling aan het publiek

Verder ziet het Europese Hof de
levering van een e-book via het platform van Tom Kabinet niet als een “distributiehandeling”,
maar als een “mededeling aan het publiek”. Op dit recht om werken “openbaar te
maken” is uitputting niet van toepassing.

Aan de twee vereisten voor “een
mededeling aan het publiek” is volgens het Hof voldaan: Tom Kabinet stelt de
e-books via een downloadlink beschikbaar (“mededeling”) aan een onbepaald
aantal potentiele individuele leden (“het publiek”). Bij dit laatste criterium
overweegt het Europese Hof dat iedereen lid kan worden van Tom’s Leesclub en dat
vervolgens meerdere leden toegang hebben tot hetzelfde digitale exemplaar. Hoewel
Tom Kabinet van haar leden vereist dat zij bij de ‘doorverkoop’ de eigen
download onbruikbaar maken, kan Tom Kabinet niet daadwerkelijk garanderen dat
dit ook gebeurt. Dergelijke technische maatregelen bevat het platform niet.
Hierdoor is het mogelijk dat een specifieke exemplaar tegelijkertijd of
achtereenvolgens beschikbaar is voor meerdere personen, aldus het Hof.

Nederlandse rechter

Met het arrest volgt het
Europese Hof het advies van de Advocaat-Generaal (A-G). Over het eerdere advies
van de A-G en de impact van deze uitleg
schreef ik
recent al een blog.

Voor nu wijst het Europese Hof de zaak weer terug naar
de rechtbank Den Haag. De rechtbank zal – met inachtneming van de uitleg van
het Europese Hof – een beslissing moeten nemen
Source